Een van de hoofdpunten bij de toelating van gentech-gewassen in de EU,
is de vraag of coëxistentie mogelijk blijft, of landbouw met en zonder
gentechniek naast elkaar kan ‘existeren’. Een rechtszaak in Duitsland laat
nu zien, dat dit Coëxistentierecht niet voor bijenhouders geldt.
De EU-regelgeving beweert dat coëxistentie mogelijk moet blijven, en in de algemene discussie wordt dit heel breed gezien: het moet mogelijk blijven, dat boeren zonder gentechniek kunnen werken: zonder besmetting en met keuze tussen gentech-zaad en niet-gentech-zaad, en het moet ook mogelijk blijven, dat consumenten kunnen kiezen.
Maar juridisch is het ook mogelijk coëxistentie veel enger te vatten. Voor de teelt van gentech-maïs is dan alleen de coëxistentie van andere maïs-teelt van belang. Maar niet de coëxistentie van anderen in de landbouw, niet de coëxistentie van bijenhouders.
In Duitsland wordt sinds twee jaar gentech-maïs MON810 geteeld, en zoals ondertussen algemeen bekend is, verzamelen bijen ook gentech-maïs-pollen, ook al wordt maïs zelf door wind bevrucht. Dit pollen komt ook in de honing terecht als bijenkorven in een straal van een paar kilometer van gentech-maïs-velden geplaatst worden.
Een rechtbank heeft nu voor een deel bijenhouders gelijk gegeven, die erover geklaagd hadden: MON810-pollen is niet als voedsel toegelaten, honing met deze pollen mag niet verkocht worden. Maar - aldus de rechtbank - dat is dan het probleem van de bijenhouder. Hij mag zijn honing niet verkopen. Punt. In dit geval vond de rechtbank de belangen van een veldonderzoek belangrijker. De bijenhouder mag nu wel in een andere rechtszaak om schadevergoeding vragen, maar wettelijk beschermd wordt hij niet.
In principe moet nu de bijenhouder ervoor zorgen, dat zijn bijen niet in de buurt van een MON810-veld zijn als het bloeit. In de buurt is in dit geval een straal van een paar kilometer. Maar hoe doe je dat in een geval als dit waar een bijenhouder sinds jaren zijn bedrijf ergens
heeft, en dan ineens op een paar hondert meter afstand een veldproef gedaan wordt? Coëxistentie? Nee dus.
In de praktijk kan deze rechtszaak ook voor bijenhouders in andere landen van belang zijn, des te meer omdat Duitsland binnen de EU de
sterkste wet voor schadevergoeding bij besmetting door gentech-gewassen heeft. In de praktijk kan het ook betekenen, dat bijenhouders liever uit de buurt van gentech-maïs blijven, ook wanneer andere gewassen en daarmee andere boeren hen daar wel nodig hebben. Hoe ver dat kan gaan, werd al 2007 in Engeland duidelijk, waar bijenhouders hun bijen niet in de buurt van een veldproef met gentech-aardappelen wilden brengen. Ook hier zou het voor de veldproef geen probleem geweest zijn - maar zoveel andere boeren zouden er schade van ondervonden hebben, dat de veldproef niet doorging.