BASF heeft EU-toelating aangevraagd om een frietaardappel te mogen telen en verwerken. De "Fortuna" is genetisch gemodificeerd om hem fytoftora-resistent te maken. Het is voor het eerst dat er een vergunning aangevraagd is voor een gentechaardappel die voor consumptie bedoeld is. BASF zegt dat de gebruikte resistentiegenen ontdekt zijn door Nederlandse onderzoekers. De vraag rijst daardoor of BASF winst gaat maken met de resultaten van onderzoek dat betaald is met Nederlands publiek geld.
Er is één genetisch gemodificeerde aardappel op de markt: de Amflora, eveneens van BASF. Deze heeft door genetische modificatie een veranderde zetmeelsamenstelling en is bedoeld voor industrieel gebruik van zetmeel in bijvoorbeeld papier en lijm. Omdat echter niet te vermijden was dat afval van deze aardappel in de veevoerketen terechtkwam, is hij eveneens goedgekeurd voor menselijke en dierlijke consumptie, al zal hij daarvoor vermoedelijk niet gebruikt worden. De Fortuna is daarentegen de eerste gentechaardappel die voor consumptie bedoeld is: het is een gemodificeerde variëteit van een frietaardappel.
Fytoftora of aardappelziekte wordt veroorzaakt door een oömyceet, een schimmelachtig organisme, dat aardappel- en tomaatplanten kan doen afsterven. Het is bij aardappelen de meest voorkomende ziekte ter wereld en veroorzaakt veel oogstverlies. Een zeer aanzienlijk deel van het totale pesticidegebruik in Nederland is enkel voor de bestrijding van fytoftora bestemd. Er zijn van tijd tot tijd door klassieke veredeling fytoftora-resistente aardappelrassen gekweekt (op dit moment bijvoorbeeld de biologische Bionica), maar de resistentie wordt vaak na een paar jaar doorbroken door de oömyceet. Er wordt heel veel geld gestoken in het genetisch modificeren van aardappelen om ze fytoftora-resistent te maken; de hoop is dat die resistentie van langere duur zal zijn, maar dat is onzeker.
Dit is bijvoorbeeld het doel van het Nederlandse DuRPh-project van Wageningen UR, dat van 2006 tot 2015 loopt. Het wordt gefinancierd door het Ministerie van Economische Zaken, Landbouw & Innovatie met € 10 miljoen uit de zogenaamde aardgasbaten (Fonds Economische Structuurversterking, FES). Het DuRPh-project is tevens bedoeld om cisgenese te demonstreren, het genetisch modificeren van planten met genen uit de eigen soort. Dit laatste moet met een korrel zout genomen worden, want de genen die in DuRPh gebruikt worden, komen niet altijd van aardappelen, maar ook van de vele verwante gewassen uit de grote familie van Solanaceae, waartoe ook tomaat, zwarte nachtschade, paprika en tabak behoren. Een sterke lobby van Nederlandse wetenschappers probeert cisgenese vrijgesteld te krijgen van de gentechwetgeving van de EU. Ondanks dat dit tot nu toe niet lukt, geeft deze lobby haar pogingen niet op.
BASF meldt in zijn persbericht: "De twee resistente genen die in de Fortuna werden ingebracht komen van een Zuid-Amerikaanse wilde aardappel en werden oorspronkelijk ontdekt door Nederlandse wetenschappers." Dit roept de vraag op in hoeverre de Fortuna-aardappel profiteert van het DuRPh-project. Naast dit project (en mogelijk deels ook eruit voortgekomen) zijn er meerdere patentaanvragen op vindingen van Wageningse onderzoekers die van belang zijn voor fytoftora-resistente aardappelen. Mogelijk maakt BASF gebruik van een of meer van deze patenten. In elk geval is het opvallend dat de Fortuna dit voorjaar naast de DuRPh-aardappelen stond op een proefveld in Wetteren (België). Een deel van de proefaardappelen werd uitgetrokken door actievoerders, wat veel ophef veroorzaakte en het gentechdebat in België deed opvlammen. Volgens de Belgische krant de Standaard konden de wetenschappers die de proef uitvoerden, niet duidelijk maken waarom de Fortuna deel uitmaakte van deze proef, die tot het DuRPh-project behoorde. Wel bleek dat BASF de beveiliging van het proefveld betaalde. In 2007 en 2010 werden veldproeven met de Fortuna in Nederland verboden.
De Nederlandse overheid heeft veel geld geïnvesteerd in DuRPh en in enkele van de relevante patenten. De vraag blijft staan of de marktintroductie van de Fortuna te danken is aan DuRPh. Zo ja, moet dan de opbrengst van de Fortuna ook niet terugvloeien naar de Nederlandse schatkist in plaats van naar BASF?