VIII Honger
Gouden rijst
Oorzaak honger
Voedselhulp
Een veelgehoord argument voor gentechnologie is dat het de honger in de wereld kan helpen oplossen door hogere opbrengsten. Bovendien biedt gentech ook allerlei andere mogelijkheden zoals het ontwikkelen van zout- of droogte-resistente gewassen, gewassen die een hoog aluminiumgehalte in de bodem kunnen weerstaan of gewassen met hogere voedingswaarde.
Gouden rijst
Een voorbeeld van dat laatste is de zogenaamde “gouden rijst”, een rijst waarin betacaroteen (provitamine A) is ingebouwd om zodoende te helpen het probleem van vitamine-A-tekort (blindheid) op te lossen. De gouden rijst werd ontwikkeld door de Duitse bioloog Ingo Potrykus en het werd een van de paradepaardjes van gentechnologie die echt aan consumenten ten goede zou komen. Op elk groot gentechcongres spraken politici en wetenschappers hun bewondering uit voor deze uitvinding. Critici plaatsten echter nogal wat vraagtekens bij de Gouden rijst. Er was een gen uit de narcis gebruikt voor de betacaroteenproductie in de rijst en narcis is geen voedingsgewas. Bovendien zou een persoon gemiddeld 12 kilo van de rijst moeten eten om zijn dagelijkse behoefte aan vitamine A te dekken. Ook werd er sterk betwijfeld of een ondervoed persoon de vitamine A wel zou opnemen uit de rijst. Een gevarieerd dieet is de beste oplossing voor het probleem en waar dat (nog) niet mogelijk is, is het verstrekken van vitamine-A-pillen een snellere, betere en goedkopere benadering, aldus de critici. De Indiase beleidsanalist Devinder Sharma is een van degenen die fel van leer trekt tegen de gouden rijst. Honger is vaak een probleem van armoede, zo stelt hij. Mensen hebben simpelweg geen geld om voedsel te kopen. Hoe komen ze dan aan het geld om de duurdere gouden rijst te kopen?
Oorzaak honger
De Indiase beleidsanalist Devinder Sharma wijst op de structurele oorzaken van honger. Naast armoede zijn oorlogen, natuurrampen en economisch of landbouwkundig wanbeleid de voornaamste. In principe is er meer dan genoeg voedsel op aarde om de hele wereldbevolking te voeden. Toch gaan er elke dag 800 miljoen mensen met honger naar bed. Dat is 15% van de wereldbevolking. Deze leven allen in Azie, Afrika en Latijns-Amerika. Verder is het nog de vraag of gentechgewassen daadwerkelijk meer opbrengst leveren.
Voedselhulp
Veel voedselhulp wordt verstrekt door de VS en daardoor zitten er in toenemende mate GGO’s in die voedselhulp. Protest daartegen gebeurde voor het eerst in Zuid-Amerikaanse landen als Colombia, Bolivia en Equador waarbij de mensen voor wie de hulp bedoeld was protesteerden tegen de gemanipuleerde soja. In 2002 gaven een aantal Afrikaanse landen aan geen voedselhulp te willen ontvangen waar ggo's in zat, of alleen in gemalen vorm zodat de zaden in ieder geval niet op het land terecht zouden komen. Zambia weigerde de ggo's zelfs in gemalen vorm omdat men in een wereldwijde speurtocht geen bewijs had gevonden dat gentechgewassen onschadelijk voor de gezondheid zijn. Ook Angola en Soedan hebben GGO-voedselhulp geweigerd.
Het probleem hierbij is dat voedselhulp vaak nog "gebonden hulp" is, dat wil zeggen hulp die besteed moet worden in het donorland. Dit staat tegenover "ongebonden hulp", die uitsluitend uit contant geld bestaat en het ontvangende land vrijlaat in de besteding daarvan. Vaak is voldoende voedsel beschikbaar in buurlanden of zelfs in het noodlijdende land zelf. Gebonden hulp heeft vaak als bijkomend doel om de industrie of de boeren in het donorland te stimuleren. Dit verstoort niet alleen de voedselmarkt in het ontvangende land en bedreigt inheemse voedseltradities, maar het blijkt ook de kosten van de hulp te verhogen, of anders gezegd: het verlaagt de waarde van de hulp. Volgens de FAO kwam hierdoor in 2007 een derde ($ 600 miljoen) van alle voedselhulp niet ten goede aan de hongerlijdenden, maar bleef hangen in de donorlanden. De FAO en de OECD adviseren dan ook dat alle hulp "ontbonden" wordt, zoals dat heet: het geld moet losgemaakt worden van de eis om het in het donorland te besteden. Vele Europese landen, waaronder Nederland, hebben dat inmiddels gedaan, maar de VS nog niet.
top
Document dat hierop betrekking heeft:
International Assessment of Agricultural Knowledge, Science and Technology for Development (IAASTD): Executive Summary of the Synthesis Report, T. Abate e.a., 2008 (119 kB)
Samenvatting van de meest omvattende en grondige beoordeling van de landbouw tot nu toe, door 400 wetenschappers, gefinancierd door de VN en de Wereldbank, onderschreven door 58 landen (niet Nederland); met commentaar op gentechnologie.
