VI Gezondheid
Vragen over de gevolgen van ggo's voor de gezondheid zijn er nog volop. Kan de ggo tot meer allergie leiden of anderszins tot gezondheidsschade leiden? En hoe is dat op de lange termijn? Voorstanders roepen vaak dat in de VS mensen nu al zo'n tien jaar ggo's eten en dat niemand er ook maar een kuchje van heeft gelaten. Critici wijzen erop dat dit een onmogelijke uitspraak is omdat er op geen enkele manier wordt onderzocht wat de gezondheidsgevolgen zijn.
Dr. Pusztai
Een opmerkelijk onderzoek vond plaats in 1998 in Schotland. Dr. Pusztai, een gerenommeerd voedingskundige, deed een onderzoek met gemanipuleerde aardappel waarin een lectine uit een sneeuwklokje was ingebracht. Hij had daarvoor zeven jaar lang onderzoek gedaan naar dit lectine en gemerkt dat het lectine op zichzelf geen gezondheidsschade gaf. Dr. Pusztai verwachtte dan ook dat de gemanipuleerde aardappel veilig zou zijn. Tot zijn grote verbazing zag hij echter dat de jonge ratjes die hij de gemanipuleerde aardappels te eten gaf, allerlei ernstige afwijkingen bleken te vertonen. Schade werd gevonden aan diverse organen en zelfs de hersenen. Dr. Pusztai vermoedde dat het niet zozeer de lectine was maar andere factoren in het genconstruct dat de schade veroorzaakte. Kans om het verder uit te zoeken kreeg hij echter niet, want in een wanhoopspoging het onderzoek te verdoezelen werd Pusztai door de directie van het onderzoeksinstituut op staande voet ontslagen. De zaak Pusztai is van enorme invloed geweest op de maatschappelijke discussie over gezondheidseffecten van GGOs.
top
Mogelijke gevaren
Ondanks pogingen om geluiden als die van Pusztai in de doofpot te stoppen, zijn er inmiddels meer signalen dat GGO’s wel degelijk tot gezondheidsproblemen kunnen leiden: In het voorjaar van 2004 bracht de British Medical Association , een associatie waarbij 80 % van de Engelse artsen is aangesloten, een verklaring uit, waarin de vereniging waarschuwt voor de mogelijke lange-termijn effecten van genetisch gemanipuleerd voedsel op de gezondheid en het milieu. De Britse dokters wijzen er onder meer op dat het niet kan worden uitgesloten dat de nieuwe voedsel producten allergieën veroorzaken. Ook stellen zij dat transgeen voedsel veel sterkere effecten kan hebben op “zwakke” groepen (zoals kinderen, zwangere vrouwen en chronisch zieken) dan op gezonde individuen.
Een van de grote problemen bij de gezondheidsbeoordeling van genetisch gemanipuleerd voedsel is dat volgens de officiële toelatingsprocedure geen lange termijn onderzoek gedaan hoeft te worden. Hierdoor kunnen GGO’s onterecht veilig worden verklaard. Er is sprake van een voortdurende controverse tussen de Europese Commissie en de EU lidstaten over de toelating genetische gemanipuleerd voedsel. Sinds November 2003 stelt de Europese Commissie regelmatig voor om genetisch gemanipuleerde voedsel producten toe te laten tot de EU, maar tot dusver heeft zij hiervoor nog niet een keer de steun van de EU lidstaten gekregen. In één geval, de genetisch gemanipuleerde maïs MON 863 van Monsanto, stemden slechts 4 van de 25 EU lidstaten voor het voorstel van de Commissie om de maïs als veevoer toe te laten. De reden dat veel lidstaten tegen stemmen is dat er tussen de voedselveiligheidsautoriteiten van de diverse lidstaten en de Europese Voedselveiligheids Autoriteit meningsverschillen bestaan over de veiligheidsbeoordeling van genetisch gemanipuleerd voedsel.
De Europese Commissie heeft deze wetenschappelijke controverse lange tijd genegeerd, maar in 2005 lukte het Greenpeace om via een rechtzaak een studie van Monsanto zelf boven tafel te krijgen waaruit bleek dat er tal van afwijkingen in ratten waren gevonden die gevoerd waren met de Monsanto 863 maïs. Met name lever en nier problemen werden geconstateerd. Monsanto stelde dat de gevonden afwijkingen niet belangrijk waren, maar onafhankelijk onderzoek liet zien dat de gezondheidsschade wel degelijk ernstig was. Hetzelfde gebeurde met een voederstudie bij kippen met Liberty Link maïs, waarbij door de industrie gesteld werd dat er geen problemen waren, maar uiteindelijk bleek dat het sterfte cijfer bij kippen die met de gemanipuleerde maïs waren gevoed twee keer zo hoog was als bij de controlegroep.
De afgelopen jaren zijn er nog een aantal studies geweest die wijzen op gezondheidsschade door gemanipuleerde gewassen. Zo vonden onderzoekers van de John Curtin Medical School of Research in Australië dat een erwt waarin DNA van een boonsoort was ingebouwd bij muizen leidden tot immuniteitsproblemen. Hun manier van onderzoeken maakt geen deel uit van de beoordelingsprocedures bij toelating van transgene gewassen. Het is dus zeer wel mogelijk en zelfs waarschijnlijk dat bij de officiële toelatingsprocedures een aantal negatieve gevolgen niet worden opgemerkt. In Italië vonden onderzoekers van de Universiteit van Urbino dat muizen die transgene soja aten er veranderingen in hun levercellen optraden. Bij omschakeling naar gewone soja verdwenen die veranderingen weer. Een volledig overzicht van gezondheidseffecten is te vinden op de website van Jeffrey Smith www.seedsofdeception.com en in "Silent invasion" (Soil Association) en het INDSP-rapport. Door het bekend worden van deze studies heeft de Europese Commissie de eigen voedselveiligheids autoriteit gemaand wat kritischer te worden. Ook de FAO is door deze studies voorzichtiger geworden ten aanzien van gemanipuleerde gewassen. De indicaties dat gentechvoedsel tot gezondheidsschade kan leiden zijn door deze studies toegenomen, maar al met al wordt er nog veel te weinig onafhankelijk onderzoek gedaan naar de gezondheidseffecten van gentechvoedsel.
top
