Ronde Tafel lanceert 'verantwoord'-label voor soja en ontvangt wederom kritiek

De Ronde Tafel Verantwoorde Soja omschrijft zichzelf als een internationaal initiatief van boeren, maatschappelijke organisaties en de sojaverwerkende-industrie om de mondiale sojaproductie te verduurzamen. De certrficeringscriteria zijn tot stand gekomen na een reeks consulatatierondes met diverse belanghebbenden en veldtesten. Het proces heeft meerdere jaren geduurd. De Nederlandse Task Force Duurzame Soja was betrokken bij de totstandkoming van de nieuwe criteria. Frans Claassen, secretaris / directeur van het Productschap Margarine, Vetten en Oliën en voorzitter van deze Task Force, is verheugd dat de RTRS erin geslaagd is stappen te zetten richting daadwerkelijke certificering. Claassen: "De Nederlandse Task Force Duurzame Soja streeft naar een snelle toename van de productie van verantwoorde soja. De Task Force zet zich in om er voor te zorgen dat eind 2015 de hoeveelheid soja die nodig is voor de Nederlandse markt, geproduceerd is volgens de RTRS principes en criteria. We staan nu voor de uitdaging een certificeringsysteem te implementeren en systemen op te zetten om de keten efficiënt en effectief te organiseren."

Kritiek en tegenslagen

Al sinds het begin ontmoet de RTRS echter kritiek en tegenslagen. Er zijn slechts enkele maatschappelijke organisaties betrokken, de meerderheid keurt het af en gelooft niet dat sojateelt in de huidige hoeveelheden verantwoord kan worden uitgevoerd. Hetzelfde gaat op voor de boeren: kleine boeren zijn niet betrokken geweest bij de RTRS-criteria en willen dat ook niet meer.
Nu met de vijfde Ronde Tafel-conferentie komt er wederom breedgedragen kritiek op de RTRS. 235 maatschappelijke organisaties, waaronder Friends of the Earth International, het internationale bossennetwerk Global Forest Coalition en de internationale koepel van biologische landbouworganisaties IFOAM schreven een open Protestbrief RTRS juni 2010. Volgens hen gaat de RTRS het gebruik van soja-olie als biodiesel stimuleren om de EU-doelstellingen voor biobrandstoffen te halen. Dit ondanks de aanwijzingen dat biobrandstof van soja slechter kan zijn voor het klimaat dan fossiele brandstoffen. [2]

Gifgebruik

Ook zal dit certificeringssysteem genetisch gemanipuleerde soja ‘verantwoord’ verklaren. Deze soja is resistent gemaakt tegen het onkruidverdelgingsmiddel Roundup (glyfosaat). Het gebruik van landbouwgif op GGO soja is hoog, en neemt verder toe omdat sommig onkruid resistentie ontwikkelt tegen Roundup. Het spuiten van landbouwgif heeft zeer ernstige gevolgen voor de gezondheid en het milieu van lokale gemeenschappen rond de sojavelden in Zuid-Amerika. [3] De uitbreiding van de sojateelt heeft ook geleid tot gewelddadige ontruimingen van boerengemeenschappen. [4]

Deel soja-industrie afgevallen

Het ‘verantwoorde soja’ label wordt ook niet langer gesteund door belangrijke spelers uit de Braziliaanse sojaindustrie, ABIOVE en APROSOJA. Deze belangenorganisaties vinden zelfs het zeer zwakke ontbossingscriterium van de Round Table nog te ver gaan. [5]

Ontbossing

Kirtana Chandrasekaran van Friends of the Earth International zegt: “Dit nieuwe label is een farce – genetisch gemanipuleerde soja, geteeld op net ontbost land kan hiermee ‘verantwoord’ worden verklaard. Bedrijven die met dit label in zee gaan kunnen boze reacties verwachten van maatschappelijke organisaties en consumenten in Europa en Zuid-Amerika. Zij eisen gentech-vrij voedsel, en echte oplossingen om de ontbossing en klimaatverandering tegen te gaan.” Jaarlijks worden grote stukken tropisch bos en graslanden in Zuid-Amerika vernietigd voor de grootschalige sojateelt.

Voor veehouderij en biodiesel

De soja wordt naar Europa verscheept als veevoer of biobrandstoffen. [6] De Europese intensieve veehouderij is afhankelijk van de goedkopen invoer van soja voor veevoer, maar leidt tegelijkertijd tot vervuiling en verlies van kleinschalige landbouw.

Kirtana Chandrasekaran voegt toe: “In plaats van een ‘verantwoord’ label te geven aan een onverantwoord product, moeten we de intensieve veehouderij in Europa aanpakken. Dit zou goed nieuws zijn voor boeren, consumenten en het milieu. Hierop moet aktie ondernomen worden, en daarbij hebben we geen fout ‘groen’ label nodig”.
Nina Holland van Corporate Europe Observatory in Brussel zegt: “In Zuid-Amerika vechten lokale boerengemeenschappen tegen de uitbreiding van de sojavelden, dat al het land opslokt. Alleen bedrijven als Monsanto en Cargill profiteren van de grootschalige sojateelt, en zij zijn dan ook de drijvende kracht achter dit betekenisloze ‘verantwoorde’ label."
Friends of the Earth International, Corporate Europe Observatory en 235 andere organisations roepen op tot echt oplossingen zoals:

• Het uitfaseren van monocultuur productiesystemen.
• Het bevorderen van eerlijke landhervorming en landrechten in de productielanden
• Het drastisch veranderen van productiemethoden en consumptiepatronen.
• Het afschaffen van de intensieve productie van vlees, zuivel en eieren en het bevorderen van duurzame productiesystemen
• Een halt toeroepen aan Europa’s afhankelijkheid van de import van plantaardige eiwitten
• Het stoppen met het verplicht bijmengen van ‘biobrandstoffen’ als een klimaatoplossing voor rijke landen, en in plaats daarvan het ontwikkelen van betere transportsystemen die de vraag naar energie en brandstof verminderen

Voetnoten

[1] According to the RTRS principles agreed previously, “responsible” soy can be grown on land that has been deforested as recently as May 2009. “Responsible” soy can even be grown on land that will be deforested in the future. See www.responsiblesoy.org
[2] The RTRS is trying to gain accreditation under the EU Renewable Energy Directive (RED) that contains the widely opposed 10% agrofuel target. However recent research from the European Commission showed that soy biofuels can cause 4 times more emissions than fossil fuels. See “Soy production and certification: the case of Argentinean soy-based biodiesel”, Tomei, Semino et al, 2010.
[2] For further information on the impacts of the RTRS and the full list of 235 signatories, see:
http://www.corporateeurope.org/system/files/files/openletter/2010_RTRS+Letter+-+Final-signatures+%281%29.pdf
[3] Figures from the United States Department of Agriculture show that 26% more pesticides are used on GM crops compared to conventional crops. In Brazil glyphosate use has increased almost 80% in the years of planting. See http://www.foeeurope.org/press/2008/Feb13_GM_crops_pesticide_poverty.html
[4] For more information on the environmental and social impacts of soy please see: http://www.foe.co.uk/resource/briefings/livestock_impacts.pdf
[5] ABIOVE - representing 72 percent of Brazil's soybean processing volume and APROSOJA which represents soy producers from Mato Grosso state - responsible for around 30 percent of national production in Brazil - have turned their backs on the RTRS due to disagreements on the inclusion of even the very weak deforestation clause see http://www.nevedi.nl/UserFiles/File/ABIOVE%20uit%20RTRS.pdf
[6] The EU uses over 16 million hectares of farmland every year, mostly from South America, to feed its livestock and increasingly to fuel its cars See http://www.foe.co.uk/resource/briefings/livestock_impacts.pdf