India wijst Bt-aubergine af na publieksraadpleging

"(...) dan is het mijn plicht om een terughoudende benadering gebaseerd op het voorzorgbeginsel te kiezen en een moratorium in te stellen op de vrijgave van Bt-aubergine, totdat onafhankelijk wetenschappelijk onderzoek vaststelt, naar tevredenheid van zowel het publiek als deskundigen, dat het product veilig is vanuit het gezichtspunt van zijn lange-termijn invloed op de menselijke gezondheid en het milieu, inclusief de grote genetische rijkdom die de aubergine in ons land in zich bergt." Met deze woorden trok minister Ramesh zijn conclusie uit de publieksraadplegingen. Hij voegde eraan toe: "Een moratorium houdt een voorlopige afwijzing van dit specifieke geval van vrijgave in; het betekent niet, op geen enkele wijze, voorwaardelijke aanvaarding. Dit moet duidelijk begrepen worden." De minister heeft zich niet met de nut- en noodzaak-vraag van gentech-landbouw beziggehouden, maar had daar wel een bewuste reden voor: "Ik ga aan het fundamentele punt 'waarom een Bt-aubergine?' vooral voorbij omdat er geen overheersende argumenten van voedselzekerheid, productietekort of boeren-nood lijken te zijn die de enorme prioriteit ondersteunen die particuliere bedrijven eraan geven, anders dan het bekende argument van de noodzaak om het pesticidegebruik terug te dringen."

Publieksraadplegingen

De overheidscommissie die in India normaliter zelfstandig beslist over gentech-toelatingen, wilde aanvankelijk de Bt-aubergine goedkeuren, maar legde haar besluit aan Ramesh voor "omdat het zeer belangrijke gevolgen heeft voor het nationale beleid". Het zou de eerste genetisch gemodificeerde groente ter wereld geweest zijn die in verse vorm gegeten wordt en India is de grootste aubergine-producent ter wereld. Vermoedelijk voelde de commissie de druk van de grote maatschappelijke onrust hierover (zie ons nieuwsoverzicht van januari: http://www.gentech.nl/alle_berichten/gm_watch_januari_2010). Ramesh besloot het commissiebesluit openbaar te maken voor commentaar door het volk, wat talloze email-reacties opleverde. Hij organiseerde bovendien publieksraadplegingen in zeven deelstaten, waar ofwel veel aubergine wordt geteeld, of ervaring met Bt-katoen bestaat, of moderne landbouw plaatsvindt, of veel biotechnologisch onderzoek. Bijna 8000 boeren, wetenschappers, ambtenaren, NGOs, consumenten, artsen en anderen namen deel aan deze bijeenkomsten. De regeringen van negen deelstaten adviseerden Ramesh zo terughoudend mogelijk te zijn met de Bt-aubergine. Een van hen, Uttarakhand, had zelfs al besloten om de Bt-aubergine op haar territorium te verbieden voordat Ramesh dit op nationaal niveau deed. Tot slot raadpleegde Ramesh een reeks wetenschappers uit binnen- en buitenland.

Voor- en tegenargumenten

Uit de publieksbijeenkomsten werden argumenten voor en tegen de Bt-aubergine geturfd op de gebieden biodiversiteit/milieu, plaagbeheer, economie/levensonderhoud, consumentenzorgen, menselijke gezondheid/bioveiligheid en het goedkeuringsproces. In totaal werden 544 argumenten verzameld, waarvan 93 voor en 451 tegen. Langs andere wegen heeft Ramesh echter lang niet alleen negatieve reacties gehad. Zo zou het zaadmonopolie op Bt-katoen doorbroken kunnen worden doordat een overheidsinstituut een nieuwe Bt-katoen variëteit ontwikkeld heeft, genaamd Bikaneri Nerma, die geen hybride is, zodat de zaden door de boeren bewaard kunnen worden en het volgende seizoen uitgezaaid. Nicholas Storer, hoofd Wereldwijd wetenschapsbeleid biotechnologie van Dow AgroSciences, ziet geen redelijke risico's in de Bt-aubergine en wel vele voordelen. Anderzijds zijn bijvoorbeeld door velen "zeer ernstige zorgen" geuit over de mogelijkheid dat Monsanto de Indiase voedselketen onder controle zou krijgen als de Bt-aubergine goedgekeurd zou worden. Op de bijeenkomst in Bangalore sprak zelfs een voormalige Indiase Monsanto-directeur zich krachtig tegen de Bt-aubergine uit om deze reden en omdat "winst niet de drijfveer van het zaadaanbod moet zijn". Hoewel sommige boeren zich positief en andere zich negatief uitspraken over Bt-katoen, wil de grootste boerenbond van India, de Bharatiya Krishak Samaj, een moratorium op alle gentech-gewassen, omdat deze de voedselzekerheid in handen van de multinationale bedrijven brengen. Wat het terugdringen van het pesticidegebruik betreft, verwijst Ramesh ook naar een experiment in de deelstaat Andhra Pradesh, waar 600.000 boeren al vier jaar lang een vorm van landbouw zonder enig pesticidegebruik beoefenen. De minister twijfelt bovendien aan de integriteit van de toelatingscommissie en wil een onafhankelijker orgaan hiervoor. Sommige wetenschappers en NGOs hebben hem erop gewezen dat de huidige commissie het Cartagena Protocol schendt waar het om publieksraadpleging gaat, en ook de richtlijn van de Codex Alimentarius over de spreiding van veldproeven.

Michael Meacher

Een zeer opvallende reactie kreeg Ramesh van de voormalige Britse milieuminister Michael Meacher, nu lid van het Britse Lagerhuis. Hij feliciteert Ramesh met "deze democratische oefening die u rond dit belangrijke besluit wilt ondernemen". Ook hij waarschuwt voor overheersing van de voedselketen: "Als India de Bt-aubergine goedkeurt, zou de overname van de landbouw in uw land en andere landen door zaadgiganten als Monsanto vrijwel volledig zijn en dat is precies wat deze bedrijven zoeken. Bt-aubergine zou de sluizen openzetten voor vele andere gg gewassen en het lijkt mij zeer onverstandig om plagen op gewassen over miljoenen hectaren te willen beheersen met de Bt-gen monoculturen." Hij stelt dat het rijke inzicht van de Indiase boeren in hun methoden en gewassen het grootste goed van het land is en concludeert: "Tenzij lange-termijn en volledige beoordeling opgepakt wordt, terwijl bovendien alternatieve opties beschikbaar zijn, en tenzij aansprakelijkheids-, schadevergoedings- en herstelregimes in werking gesteld worden samen met etiketteringssystemen die geïnformeerde keuzes garanderen, dring ik er bij u op aan de Bt-aubergine niet op Indiase mensen te laten testen."

China

Ramesh heeft ook gesproken met zijn collega-minister in China. Die liet hem weten dat China's beleid is om onderzoek naar gentech te bevorderen maar uiterst terughoudend te zijn als het om de introductie in voedselgewassen gaat. Daarnaast is China's Bt-katoen in het land zelf ontwikkeld en wordt de Chinese gentechnologie door de overheid gefinancierd; op beide punten gebeurt in India hoofdzakelijk het omgekeerde, constateert Ramesh.

Besluit van minister Ramesh: http://www.moef.nic.in/downloads/public-information/minister_REPORT.pdf

Verslag publieksraadplegingen (25 MB, 532 blz.): http://www.moef.nic.in/downloads/public-information/Annex_BT.pdf

Persbericht Vandana Shiva: http://www.navdanya.org/news/82-press-release-moratorium-on-bt-brinjal-a-victory-for-gmo-free-movement