Tweede Kamer wil nieuwe soja niet, Verburg wel
Een nipte meerderheid van de Tweede Kamer heeft op 13 november een motie aangenomen die minister Verburg oproept om vandaag in de EU-Landbouwraad tegen de toelating van de nieuwe gentechsoja MON89788 te stemmen. Daarmee keurt het parlement voor het eerst het eenzijdige gentechbeleid van de regering af: Nederland heeft in de EU tot nu toe vóór elk nieuw gentechproduct gestemd waarvoor een vergunning aangevraagd werd. Maar Verburg negeert de motie en wil gewoon weer voor gaan stemmen.
De nieuwe soja is een variant van Monsanto op diens bestaande Roundup Ready (RR) soja: net als deze is hij bestand tegen de onkruidverdelger Roundup en wordt hij in combinatie daarmee verkocht. De handelsnaam van de nieuwe soja is Roundup RReady2Yield, vaak afgekort tot RR2. Het verschil tussen RR en RR2 soja is volgens Monsanto dat de laatste 7 tot 11% meer opbrengst geeft dan de eerste. Het bedrijf presenteert de boon als een belangrijke nieuwe technologie, maar in feite bevat hij precies hetzelfde transgen als de RR soja. Alleen is dit gen (dat uit een bodembacterie komt) nu ingebouwd in een sojalijn met een hogere opbrengst. Het is dus wel een nieuwe modificatie, in de zin dat het transgen op een andere plaats in het soja-DNA terechtgekomen kan zijn dan bij de RR soja. De RR2 soja is vorig jaar toegelaten in de VS en Canada, dit jaar in Australië en Japan. In de EU is vergunning aangevraagd voor import en verwerking, maar niet voor teelt.
Als een bedrijf een EU-vergunning voor een nieuw gentechproduct als dit aanvraagt, geeft de Europese Voedsel Veiligheids Autoriteit (EFSA) advies hierover, op basis van het risico-onderzoek dat het bedrijf zelf gedaan heeft. Het EFSA-advies is tot nu toe voor elk aangevraagd gentechproduct positief geweest. De EFSA staat echter bloot aan felle kritiek van een deel van de lidstaten en de milieubeweging, omdat ze kritisch onderzoek door derden negeert en de onzekerheden in haar beoordeling verhult. De lidstaten worden het daardoor sinds jaar en dag niet eens over elke nieuwe vergunning. Dit uit zich in de Raad van ministers, die voor geen enkel gentechproduct een gekwalificeerde meerderheid voor of tegen de vergunning op tafel krijgen. Dan moet de Europese Commissie de knoop doorhakken, en die doet tot nu toe steeds in het voordeel van het nieuwe product. Nederland heeft bij de stemmingen in de ministerraad altijd het EFSA-advies gevolgd en vóór gestemd, zonder één uitzondering. Daarmee is ons land vrijwel het enige EU-land dat nooit een negatief geluid tegen gentech laat horen: zelfs een bekende voorstander als Groot-Brittannië heeft wel eens tegen een gentechproduct gestemd en toont zich daarmee genuanceerder dan Nederland.
De motie die de Tweede Kamer vorige week aannam om tegen de RR2 soja te stemmen, is daarom een mijlpaal in de Nederlandse politiek. Hoewel het Nederlandse parlement al vaker kritiek heeft geleverd op het gentechbeleid van de regering, heeft nog niet eerder een meerderheid van de Tweede Kamer zich zo ondubbelzinnig gedistantieerd van dit beleid. Minister Verburg heeft echter de macht om moties naast zich neer te leggen en heeft, na overleg in het kabinet, laten weten dat ze daar gebruik van maakt. Ze houdt vast aan het pro-gentechbeleid van de regering, negeert de wens van de Kamer en is van plan om vandaag toch voor de RR2 soja te stemmen.
Soja wordt in de EU hoofdzakelijk ingevoerd als veevoer, o.a. voor varkens.
Foto: Denis Pepin.
