Nieuwe biologische verordening: de vervuilde betaalt nog steeds
Op 12 juni heeft de Landbouwraad van de EU de hoofdtekst van de nieuwe verordening voor biologische productie aangenomen. Daarin is formeel opgenomen dat de drempelwaarde voor etikettering van onbedoelde gentech-besmetting (0,9%) ook voor biologische producten geldt. Biologische producenten mogen echter helemaal geen gentech in hun producten gebruiken en hanteren over het algemeen een nultolerantie. Feit is wel dat ze nog altijd zelf opdraaien voor de kosten van het zekerstellen daarvan.
“In de praktijk verandert denk ik weinig door het opnemen van de etiketteringsdrempel: die 0,9% gold namelijk al voor alle voedingsmiddelen, dus ook de biologische”, zegt Maaike Raaijmakers, coördinator gentechnologie van Biologica. “Het echte probleem is de interpretatie van de drempelwaarde. De Europese Commissie interpreteert de drempelwaarde van 0,9% namelijk als een niveau tot waar besmetting toegestaan is. Dat is in flagrante tegenspraak met de voorwaarde uit de gentech-verordening dat een besmetting tot 0,9% “onvoorzien en technisch onvermijdelijk” moet zijn. De GGO-teler* of -verwerker heeft dus niet het recht om GGO-vrije producten te besmetten. Een ander probleem is het feit dat de aansprakelijkheid nog niet geregeld is als biologische producten onbedoeld toch besmet raken met GGO’s. De Europese Commissie weigert gewoon het beginsel ‘de vervuiler betaalt’ te hanteren.”
De oude Europese verordening voor de biologische productie uit 1991 was in de loop der jaren door vele wijzigingen en nieuwe regels ingewikkeld geworden en had inconsequenties gekregen. Daarom is er een nieuwe gekomen. Eén van die inconsequenties bestond ten opzichte van de “Verordening voor genetisch gemodificeerde levensmiddelen en diervoeders” die in 2003 aangenomen is. Deze Europese Verordening bepaalt dat voedselingrediënten die minder dan 0,9% gentech-materiaal bevatten, niet als “genetisch gemodificeerd” op het etiket vermeld hoeven te worden, “mits de aanwezigheid van dat materiaal onvoorzien of technisch niet te voorkomen is”. De gentech-verordening is van toepassing op alle voedsel, dus ook op biologisch voedsel. De biologische verordening (zowel de oude als de nieuwe) bepaalt echter dat in de biologische landbouw geen GGO’s of daarvan afgeleide producten gebruikt mogen worden. Dus in tegenstelling tot de gangbare landbouw zijn ook vitamines en andere hulpstoffen en het veevoer gemaakt zonder gebruik van gentechnologie. Door geen GGO’s te gebruiken is helaas nog niet gegarandeerd dat er nooit sporen van GGO’s in biologische producten terecht komen. Tegelijkertijd is het ondenkbaar dat een product met het etiket “genetisch gemodificeerd” nog als biologisch verkocht kan worden. Dat is in de nieuwe verordening ook expliciet verboden.
Toch is de biologische sector niet blij met de GGO-tekst in de nieuwe Verordening. “Het is duidelijk dat de Europese Commissie wil dat de biologische sector minder strikt omgaat met het verbod op het gebruik van GGO’s. In de oude verordening staat alleen dat je GGO’s niet mag gebruiken. In de nieuwe verordening staan allerlei regels die aangeven hoe dit verbod geïnterpreteerd moet worden. De biologische sector vindt interpretatie een taak van de certificeerders en heeft (via IFOAM, de Europese koepelorganisatie voor de biologische landbouw) geprobeerd om deze tekst te laten schrappen. Dat is helaas niet gelukt”, aldus Maaike Raaijmakers. “Maar daar is het laatste woord nog niet over gezegd. De hoofdtekst is nu aangenomen maar over de implementatieregels en bijlagen gaan we nog onderhandelen, dus er kan nog veel gebeuren. In 2009 wordt de nieuwe verordening pas van kracht.”
Geen aparte drempelwaarde, maar aansprakelijkheid regelen
“Hoewel het Europarlement voor opname van de laagst mogelijke drempelwaarde (0,1%) in de biologische verordening gepleit heeft, is de IFOAM-EU groep daar nooit voor geweest,” zegt Maaike Raaijmakers. “Maar dat doet niks af aan het feit dat we onze producten 100% GGO-vrij willen houden.” De IFOAM-EU groep heeft al in 2003 in haar standpunt over coëxistentie uitgelegd waarom zij geen aparte drempelwaarde voor biologische producten wil. Daarmee zou namelijk de aansprakelijkheid voor gentech-besmetting bij de biologische telers komen te liggen. Om die aansprakelijkheid draait het hele verhaal, legt IFOAM uit in haar standpunt. Wil de biologische keten de nultolerantie voor gentechbesmetting kunnen blijven toepassen, dan moet de volledige aansprakelijkheid voor elke ‘incidentele’ (onvoorziene) gentech-besmetting bij de gentech-gebruiker neergelegd worden. Die moet de kosten dragen, niet de gebruiker die gentech vermijden wil. De inconsequentie zit dus eigenlijk niet in de biologische verordening, maar in de gentech-verordening: die had met de drempelwaarde tegelijk de aansprakelijkheid moeten regelen.
Maaike Raaijmakers: “Een drempelwaarde beschermt ons niet tegen besmetting. Om de biologische sector GGO-vrij te houden moeten coëxistentie-afspraken en isolatieafstanden gericht zijn op het voorkomen van elke vermenging van GGO met GGO-vrij. Dat is nog lang niet overal het geval. Nog beter is natuurlijk een GGO-vrij Europa.”
*GGO = genetisch gemodificeerd organisme
De nieuwe biologische verordening, versie 22.12.2006
Reactie IFOAM aan het Duitse voorzitterschap, 30.4.2007
Persbericht EC over nieuwe verordening, 12.6.2007
Persbericht IFOAM 12.6.2007
