In 2008 meer veldproeven in Nederland
Voor dit teeltseizoen zijn er heel wat nieuwe vergunningen voor gentechveldproeven met aardappelen en maïs aangevraagd en verleend. Daarnaast zijn er nog een aantal eerder verleende veldproefvergunningen van kracht. Op de website van VROM kun je nu een overzichtkaartje met de in gebruik zijn proefveldlocaties vinden.
De 3 locaties van de veldproeven met mais waar Pioneer in 2007 toestemming voor kreeg, ontbreken. Onduidelijk is of deze vergunning daadwerkelijk in gebruik is, m.a.w. of Pioneer op deze locaties veldproeven uitvoert. Verder is op dit moment in het VROM-kaartje slechts 1 van de 5 locaties, waar Pioneer dit jaar groen licht voor kreeg, gemarkeerd (t.w. Hijkersmilde). In de gepubliceerde beschikking worden echter nog 4 locaties genoemd.
VROM geeft bekendheid aan de veldproeven door middel van een advertentie in regionale kranten. Daarnaast is er een online-dossier van elke aanvraag op www.vrom.nl/ggo-vergunningverlening. Daarin is ook van elke proefveldlocatie een kaart opgenomen waarop met een vak van ongeveer 100x het proefveldoppervlak de globale ligging wordt aangeduid.
Nieuwe veldproeven met mais
De maïsvarieteiten, die Pioneer en Monsanto op de Nederlandse akkers willen uitproberen, zijn zodanig genetisch veranderd dat ze het algemene onkruidbestrijdingsmiddel glyfosaat kunnen verdragen. De merknaam van Monsanto voor dergelijke gewassen is Roundup Ready, verwijzend naar het middel RoundUp. De maïsproeven van Monsanto mogen op onderstaande globaal aangeduide plekken plaatsvinden:
Gemert-Bakel (provincie Noord-Brabant, in de buurt van Vredepeel)
Gilze en Rijen (provincie Noord-Brabant, in de buurt van Gilze)
Borger-Odoorn (provincie Drenthe, in de buurt van Valthermond)
Lelystad (provincie Flevoland, langs de Wisentweg tussen Swifterbant en Dronten)
De locatie Heino (in de gemeente Dalfsen) heeft Monsanto teruggetrokken uit de vergunningaanvraag nadat bleek dat er verwarring was ontstaan over de vraag in welke gemeente het proefveld zou komen te liggen. De eigenaar van het perceel waarop de veldproef zou worden uitgevoerd is namelijk woonachtig in buurgemeente Raalte.
Pioneer heeft in 2007 vergunningen gekregen om proeven te doen met een nieuwe hybride supermais, een kruising van de RoundupReady-varieteit met de Bt-mais van Pioneer, Herculex. Volgens de meest recente informatie liggen deze velden alle drie in de gemeente Venray. De vergunning is nog steeds van kracht volgens de ggo-vergunningendatabase maar de proeflocaties zijn niet aangeduid op de overzichtskaart. Daarom kan men er in principe van uitgaan dat deze veldproeven niet uitgevoerd worden. Een vergunninghouder dient voor aanvang van de veldproef een Beschrijving van Voorgenomen Werkzaamheden (BVW) in op grond waarvan VROM de informatie op het locatieoverzicht van lopen veldproeven kan actualiseren. De exacte inhoud van een BVW hoeft niet openbaar gemaakt te worden.
Dit jaar kreeg Pioneer verder toestemming voor nog eens 5 veldproeven met hun eigen glyfosaatresistente mais. De locaties volgens de kennisgeving van VROM zijn:
Midden-Drenthe (provincie Drenthe, in de buurt van Hijkersmilde)
Borger-Odoorn (provincie Drenthe, in de buurt van Klijndijk)
Noord-Oost Polder (provincie Flevoland, in de buurt van Ens)
Reiderland (provincie Groningen, in de buurt van Nieuweschans)
Zeewolde (provincie Flevoland, in de buurt van Zeewolde)
Alleen de eerste locatie is gemarkeerd op de overzichtskaart van VROM waaruit men wederom kan concluderen dat de overige proefvelden dit jaar niet in gebruik zijn. Greenpeace heeft een complete overzichtskaart met alle in 2008 vergunde locaties online.
Naast proefvelden met gentechmais zijn er opnieuw proefvelden voor gentechaardappels van zetmeelproducent AVEBE en van BASF vergund. Er zijn twee kenmerken waarop de aardappelen genetisch zijn gemanipuleerd. Bij de ene wordt de zetmeelsamenstelling veranderd, voor industriële verwerking (o.a. voor de papier en chemische industrie). Een andere toepassing is de resistentie tegen de schimmel Phytophthora, een ziekte die veel voorkomt in de Nederlandse aardappelteelt. Volgens de VROM-website worden er in de volgende gemeenten gentechaardappelen experimenteel geteeld:
Borger-Odoorn (in de buurt van Buinen, Eerste en Tweede Exloermond, Valthe en Valtherbokken, ten zuiden van de Valtherdijk)
Aa en Hunze (in de buurt van Amen en Vredenheim)
Coevorden (in de buurt van Dalerpeel)
De Marne (in de buurt van Grijssloot)
Eemsmond (in de buurt van Oudeschip)
Emmen (in de buurt van Emmer-Compascuum / Barger-Compascuum)
Pekela (in de buurt van Nieuwe en Oude Pekela)
Veendam (in de buurt van Wildervanksterdallen)
Lingewaard (ten zuidwesten van De Papediemet)
Bezwaren tegen veldproeven
Greenpeace en Biologica hebben samen met veel boeren en imkers bezwaar gemaakt tegen de veldproeven. VROM heeft de bezwaren echter opzij geschoven en de proeven toegestaan. De organisaties zijn in beroep gegaan bij de Raad van State en wachten nog op uitspraak. Deze procedure heeft echter geen schorsende werking op de vergunningen waardoor de veldproeven toch hebben kunnen aanvangen. Greenpeace heeft daarop biologisch bloemenzaad ingezet tegen het maisproefveld bij Lelystad.
Bezwaren tegen deze veldproeven hebben verschillende gronden. Een daarvan is het risico dat er uitkruising kan plaatsvinden met de gangbare teelt, zowel op de akkers als bij de verwerking en verder in de consumptieketen. Aangezien de wet van de uitvoerder van een veldproef maateregelen eist die moeten voorkomen dat de experimentele gentechgewassen in de consumptieketen komen, biedt de wet geen mogelijkheid om veldproeven te verbieden op grond van besmettingsrisico van de consumptieketen. Dat de schadevergoeding nog niet geregeld is, zou overigens in geval van besmetting een groot probleem kunnen opleveren voor boeren. Schadevergoeding moet in principe komen uit het schadefonds van de z.g. coëxistentieverordening, maar dat fonds is nog niet rond en ook de verordening is nog niet van kracht. Bijenhouders zitten mogelijk in een nog lastiger parket aangezien er bij de vergunningenverlening en de coexistentieverordening geen rekening is gehouden met deze bedrijfstak. De inbrenging in het milieu is onomkeerbaar, en er is nog niet goed onderzocht wat de impact daarvan is.
De vraag rijst ook welk nut de veldproeven daadwerkelijk dienen. Voor de gentechmais geldt bijvoorbeeld dat deze varieteiten bij uitstek ontwikkeld zijn voor een type grootschalige monocultuurteelt dat in Nederland helemaal niet plaatsvindt. En een van de veldproeven met "zetmeelaardappelen" van AVEBE is zo grootschalig dat er volgens Biologica sprake lijkt te zijn van verkapte commerciele teelt. Mocht de Raad van State de bezwaarmakers in het gelijk stellen, dan zullen waarschijnlijk de gentechproefvelden volledig ontruimd moeten worden zonder achterlating van plantenresten, knollen of zaden.
