EU en Bayer in spagaat over glufosinaat
De EU heeft aangekondigd dat de onkruidverdelger glufosinaat binnenkort verboden wordt, maar trekt daaruit geen conclusies over de vele gentechgewassen die afhankelijk zijn van glufosinaat. De verwerking van deze gewassen in ons voedsel stimuleert glufosinaat-gebruik in het land waar het gewas vandaan komt. De teelt van Bt11- en 1507-maïs in de EU, die de Europese Commissie graag zo snel mogelijk wil toelaten, zal illegaal glufosinaat-gebruik hier in de hand werken. Ook Bayer, de producent van zowel glufosinaat als de glufosinaat-afhankelijke gentechgewassen, trekt nog geen consequenties uit het glufosinaat-verbod. Integendeel, het bedrijf heeft een vergunningaanvraag bij de EU liggen om ook glufosinaat-afhankelijke gentechrijst te mogen importeren. Bovendien heeft Bayer kortgeleden een tweede, meer geconcentreerde vorm van glufosinaat op de markt gebracht onder de naam Ignite, naast het bestaande Liberty.
Op 13 januari stemde het Europarlement in met een nieuwe pesticidenverordening, die bepaalt dat 22 pesticiden uitgefaseerd moeten worden omdat ze een te groot gevaar vormen voor de gezondheid en het milieu. Een van de 22 middelen is glufosinaat, een onkruidverdelger die met name door Bayer op de markt gebracht wordt onder de naam Liberty. Een aantal bestaande gentechgewassen ontleent zijn bestaansrecht aan glufosinaat: ze zijn resistent gemaakt tegen deze onkruidverdelger, zodat alle onkruid gedurende het hele teeltseizoen doodgespoten kan worden met glufosinaat zonder dat het gewas zelf eronder lijdt. Van de 27 gentechgewassen die in de EU op de voedsel- en veevoermarkt zijn, zijn er negen glufosinaat-resistent. Vijf van de negen bevatten alleen deze genetische modificatie en worden alle onder de naam “Liberty-Link” geproduceerd door Bayer: LL25 katoen, T25 maïs, MS8/RF3 koolzaad, T45 koolzaad en A2704-12 soja. Drie van de negen gewassen zijn behalve met de glufosinaat-resistentie ook nog gemodificeerd met het Bt-gen (Bt11, 1507 en 59122 maïs); de laatste bevat drie modificaties (ook glyfosaat-resistentie, nl. 1507xNK603 maïs).
Deze glufosinaat-resistente gewassen worden in de EU alleen geïmporteerd voor verwerking in voedsel en veevoer. Maar als de EU glufosinaat op eigen terrein verbiedt, lijkt het niet erg consequent om gewassen te importeren die in het land van herkomst hun bestaansrecht aan glufosinaat ontlenen: ze zijn te duur om zonder glufosinaat te telen. De logische consequentie van het verbieden van glufosinaat zou zijn om ook glufosinaat-resistente gewassen te verbieden – niet alleen de teelt in de EU, maar ook de import. Toch heeft de EU nog geen initiatief genomen om deze hypocriete situatie te voorkomen. Ook de meervoudig gemodificeerde gewassen verliezen hun bestaansrecht, want de glufosinaat-resistentie bepaalt mede hun hoge zaadprijs, zodat de teelt zonder glufosinaat zinloos is.
Het enige gentech-gewas dat tot nu toe in de EU geteeld mag worden, de MON810 maïs, is alleen met Bt gemodificeerd. Er zijn echter minstens twee vergunningaanvragen in behandeling bij de EU voor de teelt van glufosinaat-resistente gewassen: Bt11 maïs en 1507 maïs. Rond de twee maïssoorten speelt zich een heftige politieke strijd af, omdat de veiligheid ervan betwist wordt. De EC wil de teelt van beide toelaten en zou daarmee dus, na haar eigen glufosinaat-verbod, het illegale gebruik van glufosinaat in de EU in de hand werken.
Ook Bayer zelf trekt nog geen consequenties uit het glufosinaat-verbod. Het bedrijf heeft sinds 2004 een aanvraag lopen bij de EU om glufosinaat-resistente gentechrijst te mogen importeren. Deze LL62 rijst is om een andere reden controversieel: er is nog nooit een gentech-rijst variëteit legaal op de markt geweest, waar dan ook in de wereld. In 2006 werden echter wel grote hoeveelheden Amerikaanse en Chinese rijst over de hele wereld van de markt gehaald, omdat ze besmet bleken te zijn met diverse experimentele gentech-rijst variëteiten. Een daarvan was LL62, de enige die formeel geteeld mocht worden, nl. in de VS en Canada. Omdat er echter wereldwijd altijd veel verzet tegen gentechrijst is geweest, is ook LL62 nooit legaal op de markt gebracht. Toch handhaaft Bayer zijn EU-aanvraag. In 2007 oordeelde de Europese Voedselveiligheids Autoriteit (EFSA) dat LL62 rijst veilig zou zijn. De EC heeft echter nog geen voorstel aan de lidstaten gedaan voor een marktvergunning.
Het bezit van een vergunning betekent niet dat een bedrijf het gewas perse op de markt zal brengen. Zo heeft Bayer zelf na 2005 de verkoop van het glufosinaat-resistente T45 koolzaad gestaakt. In de EU is dit een van de gentech-gewassen waarvan de vergunning verlengd moet worden. Deze verlenging dient echter alleen maar om de resterende Canadese T45-voorraad van Bayer naar de EU te exporteren; daarna zal het bedrijf vermoedelijk geen T45 meer in de handel brengen. De EC wil de verlenging wel verlenen, maar de deskundigen van de lidstaten en de landbouwministers hebben zoals gewoonlijk geen gekwalificeerde beslissing kunnen nemen. Hier ligt dus een dubbel hypocriet besluit op het bordje van de EC.
Bayer zelf gelooft onverminderd in niet alleen zijn gentech-gewassen, maar ook zijn glufosinaat. Het bedrijf lijkt nog niet onder de indruk te zijn van het nakende glufosinaat-verbod: het voert de glufosinaat-productie zelfs op, zo meldt de Duitse Bayer-waakhond Coordination gegen BAYER-Gefahren (CBG). Bayer heeft een nieuwe “formulering”, zoals dat heet, van glufosinaat geïntroduceerd onder de naam Ignite. Aanleiding is de aantrekkelijke markt in de VS voor biobrandstof uit maïs en soja, maar ook de toename van glufosinaatresistente onkruiden. Ignite is een "herformulering van Liberty" die sterker geconcentreerd is, maar het verspreidt zich niet zo goed door de plant als Liberty en moet daarom eerder en vaker gespoten worden. CBG heeft in verband met deze ontwikkeling een motie ingediend voor de aandeelhoudersvergadering van Bayer in Düsseldorf op 12 mei a.s., waarin ze de Raad van Toezicht van het bedrijf verwijt niet ingegrepen te hebben in het “onverantwoordelijke bedrijfsbeleid” rond het giftige glufosinaat. De organisatie roept Bayer op de glufosinaat-resistente gewassen van de markt te halen en speciaal zijn rijst-vergunningaanvraag in te trekken.
