Amflora aardappel: gebrekkige beoordeling, toch eerste teelttoelating in 9 jaar?
BASF heeft een vergunning aangevraagd om een gentech-aardappel voor de zetmeelindustrie commercieel te telen. De beslissing over deze eerste vergunning voor de commerciële teelt van een gentech-plant sinds 1998 ligt nu bij de EU Commissie en verwacht wordt dat zij toestemming geeft.
BASF's gentech-aardappel Amflora is genetisch zo gemanipuleerd dat zij vooral één soort zetmeel produceert. Normale aardappels maken twee verschillende soorten zetmeel. Volgens BASF zijn de aardappelen daardoor aantrekkelijker voor de industriële productie van verf, lijm of plastic tasjes. Resten uit de industriële productie worden ook als veevoer gebruikt, en omdat contaminatie met Amflora niet te voorkomen zal zijn is ook een vergunning als veevoer en voedsel aangevraagd.
Nadat de Europese Voedsel Veiligheids Autoriteit (EFSA) een positieve opinie gaf - zoals tot nu toe met iedere door haar beoordeelde gentech-plant - ontstond er nog enige ophef over. Er is bijna geen onderzoek gedaan naar risico’s, de voederproeven met dieren wijzen op mogelijke problemen, en vooral heeft Amflora een antibioticum-resistentie gen als merkergen.
De discussie over het gebruik van antibioticum-resistentie merkergenen (ARMGs) in de EU leek eigenlijk al afgesloten, maar blijkbaar heeft de EFSA daar andere ideeën over. Al in 2001 had de EU Commissie besloten dat ggo's met een antibioticum-resistentie, die een gevaar voor mens en milieu kunnen zijn, na eind 2004 niet meer toegestaan waren. Desondanks vroeg BASF in 2004 een vergunning aan voor hun gentech-aardappel Amflora - met het ARMG nptII tegen o.a. kanamycine en neomycine. De EFSA besloot toen dat nptII geen probleem zou zijn, omdat volgens haar kanamycine en neomycine "geen of maar weinig therapeutische waarde hebben." In 2005 classificeerde de Wereld Gezondheids Organisatie (WHO) deze echter als "bijzonder belangrijke" antibiotica. Kanamycine staat sindsdien op de lijst van Essential Medicines als een reserve antibioticum voor meervoudig resistente tuberculose.
In februari 2007 werd voor het eerst ook de European Medicines Agency (EMEA) om een opinie gevraagd. De EMEA bevestigde dat deze klasse van antibiotica in tegenstelling tot de inschatting van de EFSA bijzonder belangrijk wordt, omdat meer en meer bacteriën tegen andere antibiotica resistent worden. Maar de EFSA veranderde niet van mening, en de EU Commissie zette Amflora gewoon verder op de agenda.
Op 25 juni stelden de EU-milieuministers een beslissing over Amflora uit omdat zij vonden dat zij niet genoeg informatie over de antibioticum-resistentie hadden. Drie weken later, op 16 juli, werd het op de agenda van de EU Raad van landbouwministers gezet, waar niet genoeg landen voor, maar ook niet genoeg landen tegen stemden. Nederland stemde ervoor. De EU Commissie kan nu zelf een beslissing nemen, en zal nu zeker toestemming geven.
Door een gat in de EU-wetgeving wordt Amflora op dit moment in Duitsland al commercieel geteeld. BASF had een vergunning voor drie proefvelden van bij elkaar zo'n 150 ha aangevraagd: om pootaardappelen voor het volgende seizoen te telen. Dat lijkt eigenlijk niet op een proef, maar omdat er geen definitie is van wat een veldproef is en wat niet, werd de vergunning verleend.
[ Friends of the Earth Europe pers verklaring: www.foeeurope.org/press/2007/July16_HH_GM_potato.htm | EMEA opinie: /www.emea.europa.eu/pdfs/human/opiniongen/5693707en.pdf | Greenpeace overzicht over de Amflora toelating: www.greenpeace.org/eu-unit/press-centre/policy-papers-briefings/background-note-to-council-vot ]
