Gentechsoja heeft ongewenste samenstelling
(Testbiotech) De Europese Voedselveiligheidsautoriteit EFSA heeft positieve standpunten gepubliceerd over de toelating van twee nieuwe gentechsoja-variëteiten in voedsel en veevoer. In deze dossiers bevestigt de EFSA voor het eerst dat er ongewilde veranderingen in de stofwisseling van gentechplanten voorkomen. De ingreep in het DNA van de planten heeft bij de 356043-soja van Dupont/Pioneer hogere gehalten van verschillende vetzuren en aminozuren veroorzaakt en bij de MON87701-soja van Monsanto het vitamine E gehalte veranderd.
De genetische manipulaties waren bedoeld voor heel andere nieuwe eigenschappen van de planten: Dupont/Pioneer heeft de soja ermee resistent gemaakt tegen twee soorten onkruidverdelgers (glyfosaat en ALS-remmers); de soja van Monsanto produceert een insecticide. Ondanks de bevindingen heeft de EFSA in juli beide aanvragen met een positief standpunt beantwoord. Dit betekent dat producten van deze planten binnenkort ingevoerd zouden kunnen worden voor gebruik in voedsel en veevoer, tenzij lidstaten of de Europese Commissie hier nog een stokje voor steken.
Schot hagel
Volgens Testbiotech leggen deze gevallen fundamentele problemen van de gentechlandbouw en van de risicobeoordeling door de EFSA bloot: "De genen worden ongericht, als een schot hagel, in het DNA van de plant ingebracht. Hun activiteit wordt met technische middelen afgedwongen. Ongewenste uitwerkingen op de stofwisseling van de planten zijn daardoor niet te voorspellen en niet te verhinderen. Genetisch veranderde planten hebben dus specifieke risico's die niet te vergelijken zijn met die van planten uit de klassieke veredeling", zegt Christoph Then van Testbiotech in München. "De EFSA gaat echter bij haar beoordeling nog steeds uit van wezenlijke gelijkwaardigheid."
De beoordeling door de EFSA is gebaseerd op gegevens uit veldproeven van de industrie, waarbij de onbedoelde veranderingen van de plantenstoffen al bleken. Maar om de feitelijke risico's beter te kunnen inschatten, hadden de veranderingen in de samenstelling en de genetische stabiliteit van de planten onderzocht moeten worden in een stresstest onder goed gedefinieerde milieu-omstandigheden. Bij soja is grondig onderzoek naar de plantenstoffen extra belangrijk, omdat dit gewas al van nature allergenen en hormonaal actieve stoffen produceert. Als het gehalte van deze stoffen zou toenemen, kan dat aanzienlijke gevolgen hebben voor de gezondheid van mens en dier. De EFSA verlangt niet alleen geen nader onderzoek, maar beweert in haar standpunt zelfs dat "er geen aanwijzingen gevonden zijn (....) dat de genetische modificatie van MON87701-soja enige onbedoelde veranderingen tot gevolg had." Deze opmerking is gewoon onjuist en in strijd met de gevonden feiten.
Bovendien bergen de in de planten ingebouwde genconstructen aanzienlijke risico's voor de gezondheid van mens en dier in zich. Het insectengif Cry1Ac in de Monsanto-soja is een immuunstimulerend eiwit: het kan immuunreacties zoals allergieën flink versterken. Ondanks bedenkingen hierbij van deskundigen uit lidstaten, die onder andere wijzen op significante gegevens uit menselijke bloedmonsters, heeft de EFSA geen nader onderzoek geëist. In de sojabonen van Dupont/Pioneer moeten consumenten rekening houden met een nieuwe groep residuen van de onkruidverdelger glyfosaat, die net zo giftig zijn als het spuitmiddel zelf. Nieuw onderzoek laat ook zien dat glyfosaat en de producten waar het in zit, zoals Roundup, een groter gezondheidsrisico voor mens en dier kunnen vormen dan tot nu toe werd aangenomen.
