Juridische kritiek op voorstel renationalisering van GG-teelt bevestigd
(Van IVM-VU, 11 Nov 2010) – Het voorstel van de EU Commissie om individuele lidstaten toe te staan gentechlandbouw te beperken of te verbieden binnen hun landsgrenzen heeft een “ongeldige juridische basis”. Ook laat het voorstel “sterke twijfels” achter aangaande de compatibiliteit van nationale restricties voor EU-geautoriseerde GG-gewassen met het handelsrecht van de EU en de WTO. Dit zijn de conclusies van een recent rapport van de juridische dienst van de Europese raad van ministers [1] . Donderdag 11 november werd het in Brussel aangeboden aan alle lidstaten.
Het rapport bevestigt de kritiek die de afgelopen maanden is geuit door verschillende juristen in Europa, waaronder juridisch expert biotechnologie Thijs Etty[3], werkzaam aan het Instituut voor Milieuvraagstukken (IVM) aan de Vrije Universiteit in Amsterdam. Als antwoord op vragen van media om verder in te gaan op achtergrond en implicaties van de conclusies uit het (gelekte) rapport zegt Thijs Etty: “ Dit is een gevoelige en gênante tegenslag voor het voorstel van de Commissie. Als beschermer van het Verdrag van Europa is het zijn primaire taak om het functioneren van de EU interne markt te beschermen en om het Europese recht hoog te houden. In plaats daarvan onthult het rapport van de Raad dat het voorstel van de Commissie niet voldoende juridisch gegrond is in bestaand recht en schadelijk is voor de interne markt.
De impact van het juridische rapport zal naar verwachting substantieel zijn. Tot dusverre heeft de Commissie alle scepsis en twijfel van lidstaten, ngo’s, industrie en academici omtrent de juridische soliditeit van het voorstel afgewezen. Maar, zoals Etty stelt: “ Nu hebben de EU’s eigen juristen mijn eerdere kritiek bevestigd, dat het voorstel lidstaten onvoldoende wetsbescherming biedt om GG-gewassen op basis van ethische, morele of religieuze bezwaren of vanwege de publieke opinie te weren. Zowel de Europese gerechtshoven als de WTO zijn in het verleden zeer restrictief geweest bij het accepteren van dergelijke argumenten, behalve wanneer landen beschikken over uitgebreid en consistent bewijsmateriaal om hun handelsbeperkingen te rechtvaardigen.”
De EU landen zullen in de komende weken beslissen of ze met het voorstel instemmen, het volledig afkeuren, of de Commissie onder druk zullen zetten om de tekst te wijzigen. Topbijeenkomsten van de Raad van ministers voor milieu en landbouw in oktober waren al zeer sceptisch over de plannen.
Maar, zo legt Etty uit: Lidstaten moeten kiezen uit twee kwaden - als ze akkoord gaan met het huidige voorstel, zullen restricties op gentechgewassen zeer kwetsbaar zijn voor aanvallen van biotech bedrijven, boeren met gentechteelt, WTO partners, of de EU Commissie zelf. Maar als ze het voorstel geheel afkeuren, heeft de commissie vrij spel om een reeks nieuwe GG-gewassen voor verbouw toe te laten in de EU.”
Etty voorspelt verder in een artikel van de New York Times & International Herald Tribune van 11 november: “Aangezien er op dit moment zo veel GM-gewassen gereed, of bijna gereed zijn voor definitieve goedkeuring, zouden we binnen een paar jaar een lawine zonder precedent kunnen zien van nieuwe in Europa groeiende biotech variëteiten.” en als dit gebeurt “zal Europa haar unieke positie verliezen als grootste GMO-vrije zone in de wereld.” aldus Etty.
Achtergrond
Juli eerder dit jaar, diende de Europese Commissie een voorstel tot amendement van de huidige EU GMO regelgeving in, om individuele lidstaten de mogelijkheid te geven de teelt van GM-gewassen die op Europees niveau zijn toegestaan te beperken of te verbieden op nationaal grondgebied.
Deze beleidsverschuiving diende als poging om de langdurig politieke patstelling te doorbreken die de besluitvorming omtrent GMO’s in de EU meer dan een decennium zwaar heeft belemmerd.
Volgens Etty zou het zogenaamde ‘renationaliseren’ van de besluitvorming over de cultivering van GM-gewassen een verdere overdracht van macht naar Brussel inhouden. Gentech.nl publiceerde destijds het opiniestuk Gentechstorm uit Brussel van Thijs Etty.
***
Noten:
[1] De Europese raad van ministers , ook wel Raad van de EU genoemd, waarin de vakministers van de 27 lidstaten onder roulerend voorzitterschap per vakgebied bijeen komen, dient niet verward te worden met de Europese Raad, waarin de regeringsleiders bijeen komen (Europese Top). Het beschikt over een eigen juridische dienst.
[2] Of dit daadwerkelijk is gebeurd is onbekend. Het 15 pagina’s tellende rapport is vooralsnog niet online te vinden.
[3] Thijs F.M. Etty, LL.M. is onderzoeker aan het Instituut voor Milieuvraagstukken (IVM), als mede werkzaam als assistent professor EU recht op de afdeling Transnational Legal Studies aan de faculteit voor Rechtsgeleerdheid van de VU in Amsterdam. Met een achtergrond in Europees en internationaal recht, is hij gespecialiseerd in EU- transnationaal milieurecht en biotechnologie- en voedselwetgeving. Momenteel is hij werkzaam als juridisch expert in een biotechpanel voor de European Economic and Social Committee (EESC), een EU adviesorgaan.
Recente citaties van Thijs Etty in de media over dit onderwerp:
-The New York Times, 10 November 2010, ‘Setback Seen for E.U. Plan on Biotech Crops’,
-International Herald Tribune, 11 November 2010, ‘Legal Wrangling Offers Opening for Biotech Crops in Europe: E.U. could end up with stronger hand to approve gene-modified food’, p. 19.
-Agrarisch Dagblad, 11 November 2010. ‘Verkeerde basis onder EU-Voorstel: Dit is gênant voor de Commissie’ [Invalid Legal Basis for EU-Proposal: Embarrassment for the Commission], p. 3.
– The Gardian, 15 november 2010: “Legal doubts over EU plans“
Vertaling: Jori Cranenburg en Niek Narings
