EC probeert GM-wetgeving te ontmantelen
De Europese Commissie bereidt in stilte een nieuwe gentech-verordening voor die de bestaande wetgeving aanzienlijk verzwakt. Ze bevat regels voor de uitvoering van het vereiste onderzoek voor GGO-vergunningaanvragen ("implementatieregels"). De EC mag die zelf opstellen, maar heeft dat zo gedaan dat ze neerkomen op een aanzienlijke versoepeling van het gentechbeleid – en dat mag niet zonder raadpleging van de EU-ministerraad, het Europarlement, organisaties als de COGEM en ook het publiek. Dat heeft de Commissie achterwege gelaten. Ze heeft de conceptverordening wel voor commentaar voorgelegd aan de WTO. Op diens webplek heeft een groep wetenschappers haar per toeval ontdekt. Deze wetenschappers hebben hiertegen protest aangetekend bij het Europarlement en bij voorzitter Van Rompuy van de Europese Raad.
De conceptverordening beperkt zich tot gentechgewassen. De bestaande verordening 1829/2003 schrijft globaal voor waaraan het veiligheidsonderzoek moet voldoen. Op zich waren deze voorschriften nog niet volledig vertaald in wettelijke wetenschappelijke criteria, met name nog niet voor de uitvoering van dit onderzoek. Tot nu toe wordt hiervoor gebruik gemaakt van wetenschappelijke richtlijnen die de EFSA opgesteld heeft, maar die richtlijnen worden bekritiseerd door wetenschappers en NGOs, omdat ze geen goede vertaling vormen van de voorschriften – en ook omdat ze opgesteld zijn onder leiding van Suzy Renckens, die later van de EFSA naar Syngenta verhuisd is en daarmee de schijn van belangenverstrengeling bij haar EFSA-werk gewekt heeft. Dus er is wel behoefte aan goede wetenschappelijke criteria voor de GGO-vergunningaanvragen. Maar deze conceptverordening bevat criteria die ten eerste rijkelijk vaag zijn, ten tweede niet erg streng zijn en ten derde vaak ontweken mogen worden. Daarmee tasten ze het beleid aan zoals dat vastligt in de bestaande gentech-verordeningen. Op dit punt is de EC over de schreef gegaan wat haar bevoegdheden betreft.
De groep van dertien protesterende wetenschappers is hier furieus over in hun open brief aan Van Rompuy en EP-voorzitter Jerzy Buzek. De groep omvat bekende namen als de hoogleraren Brian Wynne, Bob Orskov en Marcello Buiatti en de onderzoekers Arpad Pusztai, Susan Bardocz, Brian John, Mae-wan Ho, Eva Novotny en Irina Ermakova. Ze sommen zestien gebreken op die ze in de conceptverordening ontdekt hebben. Een van de belangrijkste is dat de conceptverordening niet verlangt dat de mutaties die altijd optreden als gevolg van de invoeging van het nieuwe DNA in de plant, de zogenaamde "mutagenese door insertie", onderzocht wordt. Een ander zeer ernstig gebrek (en een duidelijke beleidswijziging) is dat de conceptverordening het begrip (wezenlijke) gelijkwaardigheid van een GGO met zijn conventionele tegenhanger opnieuw introduceert in de wetgeving. Dit begrip was formeel afgeschaft als criterium in de huidige verordening 1829/2003. De reden voor de afschaffing was dat een GGO per definitie niet gelijkwaardig is aan zijn conventionele tegenhanger; het begrip wezenlijke gelijkwaardigheid is door critici altijd gezien als een poging om de wezenlijke verschillen tussen GGOs en gewone gewassen te verdoezelen. De conceptverordening stelt echter dat onderzocht moet worden of het GGO gelijkwaardig aan of verschillend van zijn tegenhanger is: daarmee keert deze absurde en zeer onwetenschappelijke benadering terug in de wetgeving, als dit doorgaat.
Een van de al bestaande schandalen bij de risicobeoordeling is dat de nieuwe GGO-eiwitten die onderzocht worden, vaak niet uit het GGO zelf maar uit andere bronnen geïsoleerd zijn. Daardoor kan zo'n eiwit een wezenlijk andere structuur bezitten dan het in het GGO heeft. In deze conceptverordening wordt letterlijk toegestaan dat het onderzoek verricht wordt aan dergelijke vervangende eiwitten; daarmee wordt een wetenschappelijke fout formeel toegestaan. Verder bevat de conceptverordening meerdere clausules die het mogelijk maken voor bedrijven om een groot deel van het vereiste onderzoek achterwege te laten. En vele van de voorschriften uit de bestaande gentech-verordening worden hier helemaal niet vertaald in wetenschappelijke criteria. Ook moet volgens de Codex Alimentarius en de OECD (aan wier richtlijnen de EU moet voldoen) de GGO-risicobeoordeling altijd gebaseerd zijn op vergelijking met een conventioneel niet-gemodificeerd gewas of voedingsmiddel; deze conceptverordening suggereert echter ten onrechte dat zo'n conventionele tegenhanger soms niet bestaat. Daarmee wordt de deur opengezet naar vergelijking van GGOs met bestaande GGOs, wat in strijd met deze internationale protocols is. Nog een gebrek is dat de conceptverordening formeel toestaat dat delen van de onderzoeksresultaten als vertrouwelijk worden aangemerkt. Dat is onethisch, omdat het om het publieke belang van de volksgezondheid gaat; bovendien hoort wetenschappelijk onderzoek herhaalbaar te zijn en dat is bij GGOs vaak niet het geval, omdat de zaden niet vrij beschikbaar worden gesteld door de bedrijven.
De groep van dertien protesterende wetenschappers noemt de conceptverordening dan ook "een stap naar het oogluikend toelaten van fraude". De conceptverordening ligt bij de WTO ter inzage tot 12 maart. De EC wil haar in mei dit jaar laten aannemen door het Parlement en de Raad en in juni van kracht laten worden.
Open brief aan Van Rompuy en EP: http://www.gmfreecymru.org/open_letters/Open_letter23Feb2010.html
Persbericht GM Free Cymru: http://www.gmfreecymru.org/news/Press_Notice23Feb2010.htm
Conceptverordening:http://members.wto.org/crnattachments/2010/tbt/eec/10_0030_00_e.pdf
