Triodos steekt geen geld meer in producenten van transgene voedselgewassen, wel in zuivel- en vleesproducenten en in cisgenese
(28 april 2010) Nieuwe wetenschappelijke publicaties over de prestaties en gevaren van gentechgewassen hebben Triodos Bank ertoe aangezet haar criteria voor investeringen in bedrijven die zich met gentechvoedselgewassen bezighouden, te verscherpen. Producenten van transgene voedselgewassen, die tot nu toe in theorie nog op de beurs konden profiteren van investeringen door beleggingsfondsen van de bank, zijn nu zonder meer uitgesloten. Voor verwerkers en de detailhandel blijven de bestaande criteria van Triodos gelden. In bedrijven die bij biobrandstoffen, gentechbomen of gekloonde dieren betrokken zijn, investeert Triodos om andere redenen vrijwel niet. Dat doet de bank echter nog wel in de detailhandel van zuivel, vlees, eieren en honing van dieren die gentechvoer krijgen: de categorie waar het leeuwendeel van de gentechgrondstoffen heen gaat, doordat de consument die niet aan het etiket kan herkennen. Verder acht Triodos cisgenese, ten onrechte, ongevaarlijk.
In haar digitale kwartaalblad Triodos Sustainability Research e-zine meldt Triodos Bank dat ze haar "minimumnorm voor genetische modificatie (GM) herzien heeft". Het bestaande standpunt van Triodos over GM sloot al vele GM-gerelateerde bedrijven uit van haar dienstverlening. De kernactiviteit van Triodos, te weten persoonlijke bankzaken en leningen, sluit expliciet alle GM-gerelateerde bedrijven uit. Voor investeringen in beursgenoteerde bedrijven hanteert de bank een andere benadering. De Triodos Values Fondsen en Triodos Private Banking investeren in grote beursgenoteerde bedrijven die geselecteerd worden op zeer strenge criteria, waaronder betrokkenheid bij controversiële producten, zoals genetisch gemodificeerde (GG) voedselgewassen. "Als we echter alle betrokkenheid bij GG voedselgewassen zouden uitschakelen, zouden we te weinig bedrijven overhouden om in te investeren", stelt de bank.
"Dit levert ons een dilemma op: we willen GG voedselgewassen niet ondersteunen, maar streven er wel naar een uitgebalanceerde, financieel gezonde portefeuille te onderhouden die de wereldmarkt reflecteert, gebaseerd is op de beste praktijk en een voorbeeld is voor de industrie. Als antwoord op dit dilemma maken we een zorgvuldige selectie van bedrijven die GG producten ontwikkelen, gebruiken en aan de consument verkopen onder zeer strenge voorwaarden. Ze moeten bijvoorbeeld de keuzevrijheid van de consument respecteren door gelijksoortige niet-GG producten aan te bieden naast die welke GG ingrediënten bevatten, en zich inspannen om het gebruik van GG producten terug te dringen." Daarmee waren bedrijven als Monsanto, Syngenta en Bayer al uitgesloten van Triodos-geld.
Recente overzichtsbeschouwingen van wetenschappelijk onderzoek hebben Triodos echter tot het besluit gebracht om haar benadering van GG voedselgewassen te heroverwegen. "De overzichtsbeschouwingen tonen dat de zogenaamde voordelen van GG voedselgewassen – hogere opbrengsten en verminderd pesticidegebruik – zeer minimaal zijn. Verder bestaan er na 15 à 20 jaar van commercialisatie nog steeds twijfels over de veiligheid en milieurisico's van GG voedselgewassen, en zijn er bovendien risico's in detail gedocumenteerd. En niet in de laatste plaats wordt de wereldmarkt voor GG zaad gedomineerd door een klein aantal bedrijven. Boeren die GG gewassen willen telen moeten elk jaar zaden van deze bedrijven kopen, vaak in combinatie met de onkruidverdelger waartegen het gewas bestand is."
Triodos heeft daarom besloten om bedrijven expliciet uit te sluiten van het "investeringsuniversum" als ze betrokken zijn bij de ontwikkeling en marktintroductie van transgene voedselgewassen. In de praktijk verandert dit weinig, maar als reactie op de werkelijke stand van de wetenschap geeft de bank hiermee toch een duidelijk signaal af aan de industrie en de publieke opinie. Voor bedrijven die producten van GG voedselgewassen verwerken of aan de consument verkopen, behoudt de bank de strenge minimumnormen die ze al had.
Aan de andere kant laat de GM-investeringsstrategie van Triodos nog een aantal witte vlekken zien. Zo gaat de hoofdstroom van gentechgrondstoffen naar veevoer, dankzij het feit dat bij zuivel, vlees, eieren en honing in de EU deze vorm van gentechgebruik niet op het etiket hoeft te staan. Bij zo goed als alle reguliere vlees, zuivel, eieren en honing is gentechvoer gebruikt. Triodos investeert wel in de reguliere zuivelbedrijven en overige producenten van deze dierlijke producten. De bank stelt weliswaar andere eisen aan de wijze waarop dieren gehouden worden en dringt daarmee de industriële veeteelt terug, maar gentechvoer is daarbij geen criterium, ondanks de gebleken gezondheidsrisico's voor de dieren. Doordat deze producten de grootste gentechmarkt van Europa uitmaken, draagt de bank zo toch nog in belangrijke mate bij aan de gentechketen. Haar weigering om de grote GM-zaadbedrijven rechtstreeks te steunen is van groot belang, maar deze achterdeur naar een gentech-maatschappij staat nog wijd open.
Daarnaast hanteert Triodos transgenese als een belangrijk criterium: dit betekent dat genetische eigenschappen van volledig andere soorten ingebouwd worden in de plant – een combinatie die niet spontaan zou kunnen voorkomen in de natuur. Cisgenese (het inbouwen van soorteigen genen door GM) beschouwt Triodos, aldus een duurzaamheidsanalist van de bank, slechts als een versnelling van normale veredeling, die in de natuur ook zou kunnen plaatsvinden. Dit is een misvatting: uiteraard vindt uitwisseling van genen binnen een soort in de natuur plaats, maar dat gebeurt niet met de onnauwkeurige en onnatuurlijke GM-technieken die de mens gebruikt. Deze technieken richten de ravage aan in het planten-DNA waaraan de onvermijdelijke neveneffecten van GM te wijten zijn. Deze neveneffecten komen veel voor, maar worden vaak genegeerd of pas later ontdekt. Het proces van GM, niet het GG product, is het grote probleem: hiervoor hebben Arpad Pusztai en andere onafhankelijke wetenschappers gewaarschuwd. En dat proces is bij cisgenese en transgenese identiek. Dus ook hier zet Triodos een achterdeur open voor bedrijven zoals Avebe, dat cisgene aardappelen op de markt wil brengen.
Maar bij gentechbomen en gekloonde dieren bevestigt de bank haar duurzame imago wel weer. Bedrijven die bomen genetisch modificeren of de producten ervan verwerken, krijgen van Triodos ook geen geld. Ook bij genetisch gemodificeerde dieren en gekloonde dieren is Triodos heel terughoudend: de bank laat zich alleen in met bedrijven die dergelijke dieren voor medische doeleinden gebruiken en dan nog alleen als er geen andere optie is om het betreffende doel te bereiken. Bij biobrandstoffen wordt geen GM-criterium gehanteerd, maar is de bank wel heel kritisch over de herkomst van de brandstof: "Deze mag bijvoorbeeld niet concurreren met voedselproductie", aldus dezelfde duurzaamheidsanalist.
